Martror, fèsta dels mòrts

Le Riverain - Martror, fèsta dels mòrts
Partager sur facebook
Partager sur facebook

Festegèrem Totsants un mes i a, doncas vaqui qualques elements sul sicut.

« Martror » es un mot ancian que s’emplega dins los tèxtes mediavals occitans. Ven del mot martíri e designa l’actuala fèsta catolica de Totsants.

Correspond a un periòde que va de la fín del mes d’octòbre, al mes de novembre ; es a dire quand las nuèches, mai longassas, rampèlan tot lo mistèri qu’accompanha los mòrts. Los escambis simbolics entre monde dels vius e dels mòrts son rics an’aquel periòde. D’un autre costat, es tanben lo moment de laurar e de semenar de granas o de plantar d’arbres fruchièrs.

Aquò se retròba dins los dictons

« Dins la setmana dels mòrts, far bugada pòrta tòrd ».

« De Totsants a Sant Andrèu, vent o pluèja, fred o nèu ».

« Per Totsants, tot lo vin es san ».

« Per Totsants, cau auger acabat de semenar las hauas pels camps ».

« Per Totsants, nèu pels camps, e rabas suls bancs ».

La Gléisa catolica sacralisèt aquesta fèsta al sègle IX, aital lo 1er de novembre es lo jorn de totes los sants, e lendeman, es la fèsta dels mòrts.

De còps que i a se classejava pendent una o doas oras, puèi lo campanaire partejava de castanhas amb lo monde pendent una velhada.

A Golfèg, per exemple, los enfants passavan per las carrièras amb de tarabastèlas per far de bruch e cridavan los noms dels mòrts, lo monde pregavan al son del clas.

La poesia occitana es rica d’aquel eiretatge ancian, coma ne testimònia Loïsa Paulin, a la debuta del sègle XX.

« La ronda dels mòrts »

Qualqu’un sospira, Menina,

qualqu’un plora aval.

Dins lo fum qualqu’un camina

al torn de l’ostal.

Dins lo ventàs, qualqu’un prèga.

Ò Menina, ai paur!

Dins lo fum qualqu’un renèga

al ras del pont nòu.

Lo can jaupa jos la pòrta

al trepeg que fan…

Los que caminan per òrta,

d’ont venon? Ont van?

Son los paures Mòrts, nenòta,

que’l ser de Totsants

fan lo torn de la vilòta.

Vai… Son pas missants.

Tre qu’amont, dins l’escurina,

tinda l’Angelús,

jol linçòl plegant l’esquina

del fons del treslús,

cap a nosaus tornatz, trèvas,

passatz lo grand Riu

per dire a las amas grèvas

que lo mòrt es viu,

que noirissètz nòstra vida,

paures trepassats,

e que sèm que l’espelida

dels sègles passats.

Nena, siaguem pietadosas

a lor trevadís;

diguem, amas fervorosas,

un De profundís.

Loïsa Paulin, 1941.

Vous pouvez déposer votre article ici

Laissez-nous vos coordonnées et nous prendrons contact dans les plus brefs délais